CIEKAWE MIEJSCA

Miejsca pamięci

Pomniki

separ-6

EDWARDÓW

Pomnik znajduje się przy drodze lokalnej w Edwardowie i upamiętnia miejsce rozstrzelania partyzantów we wsi 6 marca 1944 roku. Obelisk w kształcie płyty nagrobnej z lastryka usytuowany na dwóch schodkach jest ogrodzony metalowym płotkiem. Pomnik powstał około 1970 roku, a jego fundatorem było społeczeństwo Odechowa.

separ-6

ODECHÓW

Pomnik znajduje się przy kościele parafialnym w Odechowie i upamiętnia bitwę pod Odechowem stoczoną 2 czerwca 1946 przez oddział porucznika „Oriona”.

Pomnik w kształcie 2 połączonych ze sobą pro­stokątów. Na niższym prostokącie płyta z napisa­mi wyk. z granitu Na drugim, wyższym prostoką­cie, na płycie umieszczono 3 metalowe znaki: AK, Polski Walczącej i Stowarzyszenia Polskich Kom­batantów. Z tyłu umocowany metalowy krzyż z głową Chrystusa. Pomnik po­ stawiony na betonowej podmurówce w kolorze szaro-czerwonym. Całość ogro­dzona metalowym płotkiem. Pomnik wybudowano w 1999 r. ze składek kom­batanckich.

separ-6

PODSULISZKA

Pomnik usytuowany przy drodze asfaltowej wio­ dącej od strony Modrzejowic do wsi Podsuliszka upa­ miętnia rozstrzelanie 21 mieszkańców ze wsi Podsu­ liszka i Suliszka za pomoc udzielaną partyzantom.

Fasada pomnika wykonana z bloku betonowego obłożonego płytkami klinkierowymi, lekko poszerzo­na do góry. Główną część stanowi kamienna tablica z wyrytymi napisami. Cokół pomnika obłożony płyt­kami ceramicznymi. Całość ogrodzona płotkiem na pod­ murówce. Obok brzozowy krzyż i maszt flagowy. Po­mnik powstał w 1971 roku.

Co roku 15 sierpnia pod pomnikiem odbywają się uroczystości patriotyczne upamiętniające to wydarzenie.

separ-6

SKARYSZEW

Pomnik usytuowany obok Urzędu Miasta i Gminy w Skaryszewie poświęcony jest skaryszewianom pomor­dowanym przez Niemców podczas II wojny światowej. Pomnik wykonany z betonowego bloku wys. 3 m i szer. 1 m. Cokół w kształcie prostokąta. Tablica z piaskowca z wyrytymi, umalowanymi na czarno napisami.

Nad tablicą metalowa głowa Chrystusa i biały orzeł na czerwonym tle. Całość ogrodzona metalowym płot­ kiem. Pomnik wybudowano ze składek mieszkańców Skaryszewa.

separ-6

SKARYSZEW

Pomnik ofiar Katynia usytuowany jest przy bramie głównej skaryszewskiego cmentarza.

Jego autorem i pomysłodawcą był Kazimierz Kowalczyk. Pomnik osadzony na podwójnym cokole w kształcie prostokątów. Cokoły wykonane z czarno-szarego granitu. Na cokole duży kamień o ładnym kształcie. Na środku kamienia tabliczka z czarnego granitu z wyrytym napisem. Z tyłu krzyż dębowy z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa. Pomnik powstał w 1989 roku.

separ-6

SKARYSZEW

Pomnik zwany przez skaryszewian „pod starą pocztą” usytuowany jest przy ulicy Partyzantów i upamiętnia rozstrzelanie przez hitlerowców harcerzy Szarych Szeregów i żołnierzy AK. Pomnik ma kształt ściany lekko zaokrąglonej ze schodkowymi uskokami w kierunku zachodnim. Wykonany jest z czerwonych bloczków cementowych imitujących cegłę. Na środku czarna marmurowa tablica z napisami, a także 2 mosiężne znaki: Szarych Szeregów i AK. Pomnik zmodernizowany w 1999 roku ze składek społeczeństwa i przy udziale Rady Miasta i Gminy.

separ-6

SKARYSZEW – BUDKI

Długo zastanawiałam się, czy napisać o tym pomniku. Z jednej strony jest to miejsce nie lubiane przez współczesnych ludzi, ale przecież pomnik istnieje w tym miejscu już od kilkudziesięciu lat.

Pomnik wykonany z bloku czerwonego piaskowca o prostokątnym cokole z betonu. Pośrodku płyty nieregularny kształt, w nim wyryte napisy.

separ-6

STANISŁAWÓW

Pomnik poświęcony poległym podczas okupacji hitlerowskiej i bolszewickiej stoi na skaju lasu w miejscowości Stanisławów koło Chomentowa. Zbudowany jest z bloku piaskowca osadzonego na betonowej podmurówce obłożonej płytkami betonowymi. Na głównej płycie dodatkowa, metalowa tabliczka z nazwiskami dowódców

kompanii. Teren ogrodzony drewnianym płotkiem, i Obok pomnika stoi metalowy krzyż. Pomnik powstał w 1995 roku z inicjatywy 2 mieszkańców wsi Stanisławów: Jana Nowaka i Mariana Kozłowskiego. Zbudowano go ze składek kombatanckich i datków skaryszewskich firm „Jadar” i „Cobra”, a także Cementowi Wierzbica.

Metalowy krzyż ufundowali mieszkańcy wsi.

separ-6

STANISŁAWÓW

Pomnik znajduje się na skraju lasu w Stanisławowie przy drodze wiejskiej. Jest zbudowany z kamienia umocowanego na betonowej podmurówce. Na kamieniu zamontowana jest metalowa tablica z wyrytymi napisami.

separ-6

WINCENTÓW

Pomnik znajduje się na skraju lasu w Wincentowie przy trasie Skaryszew-Radom. Zbudowany jest z kamienia umocowanego na betonowej podmurówce. Na kamieniu zamontowana jest granitowa tablica z wyrytymi napisami i znakiem Polskiej Walczącej.Obok tablicy krzyż ze stali nierdzewnej.

Groby wojenne

separ-6

HUTA SKARYSZEWSKA

Mogiła zbiorowa z okresu II wojny światowej zlokalizowana jest w lesie przy trasie Skaryszew-Iłża. Mogiła ziemna o wym. 15 m x 2 m obłożona mchem z krzyżem i napisem śp. wykonanym również z mchu. Przy grobie metalowy krzyż z figurką ukrzyżowanego Chrystusa. Grób założyli i dbają o niego mieszkańcy wsi. Z ich opowieści wynika, że do lasu przyjechali Niemcy trzema samochodami ciężarowymi. Otoczyli teren i słychać było wystrzały. Mieszkańcy przypuszczali, że do lasu przywieziono i rozstrzelano ludzi z łapanki.

separ-6

MAKÓW

Grób nieznanego żołnierza usytuowany jest obok drogi Maków-Bogusławice. Płyta grobu wyk. z lastryka, obok grobu stoi przydrożny krzyż wykonany również z lastryka z napisem: Królowo Korony Polskiej módl się za nami – OSP w Makowie wrzesień 1981. Całość ogrodzona metalowym płotkiem. Grób wybudowali mieszkańcy wsi w 1958 r., by upamiętnić rozstrzelanie przez Niemców we wrześniu 1939 roku w Makowie żołnierza Wojska Polskiego.

separ-6

ODECHÓW

Grobowiec wykonany z lastryka. Na grobie marmurowa płyta z wyrytymi napisami. Obok płyty mosiężne znaki: AK i Polski Walczącej. Z tyłu grobu żelazny krzyż z emblematem Polski Walczącej. Grób grodzony metalowym płotkiem z emblematami krzyża kombatanckiego znajduje się na cmentarzu parafialnym w Odechowie.

Grób powstał w 1946 r. dzięki staraniom Zenona Zabrzucha. Wybudowano go ze składek kombatanckich.

separ-6

SKARYSZEW

Grób znajduje się na cmentarzu parafialnym w Skaryszewie. Obłożony jest betonowymi krawężnika­mi wypełniony ziemią. Przy grobie metalowy krzyż z białą tabliczką z napisem. Grób wybudowali mieszkańcy Ska­ryszewa w 1939 roku.

separ-6

SKARYSZEW

Grób znajduje się na cmentarzu w Skaryszewie. Ob­murowany jest kostką betonową wypełniony żółtym pia­chem. Przy grobie metalowy krzyż z białą, metalową ta­bliczką z napisem. Przy krzyżu na metalowym stelażu zamontowana łuska po pocisku artyleryjskim. Grób wybudowany przez mieszkańców Skaryszewa w 1939 roku.

separ-6

SKARYSZEW

Grób znajduje się na cmentarzu parafialnym w Ska­ryszewie. Obłożony jest betonowymi krawężnikami wy­pełniony ziemią. Przy grobie metalowy krzyż z białą ta­bliczką z napisem. Grób wybudowali mieszkańcy Skary­szewa w 1939 roku.

separ-6

Zabytki

Skaryszew to jedno z najstarszych miasteczek na ziemi radomskiej, dlatego możemy odnaleźć tu szczątkowo charakter historycznej osady. W mieście ist­nieje prostokątny rynek ze specyficzną zabudową przylegających do siebie do­mów z szerokimi bramami przejazdowymi.

W „Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce” i w Rejestrze Konserwatora Zabyt­ków znajduje się kilka obiektów wpisanych do rejestru dóbr kultury, są to:

separ-6

MAKÓW

Zespół dworski z okresu póź­nego klasycyzmu z przełomu XVIII i XIX wieku, w którego skład wchodzą: murowany,par­terowy DWÓR z facjatkami i wieżą. W hallu, salonie i poko­jach zachowała się bogata deko­ racja stiukowa z 1860-1870 roku.

OFICYNA z pierwszej poło­wy XIX w. murowana, przylegająca do dworu. SPICHLERZ z koń­ca XVIII w. murowany, prostokątny. Od frontu spichlerza

znajduje się ganek z dwoma kolumnami i trój­kątnym szczytem. W budynku znajdują się bardzo, ładne ostrołukowe okna i belkowany strop.

LAMUS prawdopodobnie z pierwszej po­łowy XIX w., prostokątny, murowany, parte­rowy. W krótszym boku znajdującym się od strony alei wjazdowej istnieją wsparte na ko­ lumnach arkady.

Przydrożna KAPLICZKA znajdująca się przy bramie wjazdowej, murowana na planie kwadratu z figurką Matki Bożej.

PARK o częściowo zachowanym regular­nym układzie z alejami starych drzew.

separ-6

MODRZEJOWICE

PRZYDROŻNA FIGURA ludowa z XIX wieku. Kapliczka w kształcie drew­nianego słupa z wydrążoną wnęką z rzeźbą św. Józefa z Dzieciątkiem.

separ-6

ODECHÓW

Kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Początkowo drewniany, wzniesiony w latach 1404-1411 r. przez Mikołaja Trąbę. Murowany, wzniesiony w latach 1459-1960 z fundacji sławnego kronikarza Polski Jana Dłu­gosza, kanonika sandomierskiego. W żywocie Długosza możemy przeczytać „Kościół parafialny z cegły palonej, piękności i obszerności większej niż przy­stało na wioskę” zbudowany w stylu gotyckim. Kościół był restaurowany w latach 1843 i 1872, a rozbudowany w latach 1911-1913 według planów radomianina Zygmunta Słomińskiego. Dawny kościół gotycki stanowi teraz ramiona transeptu neogotyckiej bazyliki. Budynek o zwartej bryle zbudowany na planie krzy­ ża. Elewacja nietynkowana, okna wysokie, ostrołukowe wypełnione szybami ze szkła zwykłego i kolorowego. Posadzki z płytek ceramicznych układanych

w ozdobne wzory. W ołtarzu głównym istnieje XVIII-wieczny obraz Zwiasto­wania pędzla Anny Bacciarelli, całkowicie przemalowany w 1952 roku. Od stro­ny południowej kościoła znajduje się przybudowana w 1695 roku przez właści­ cieli wsi Klonowiec-Koracz kaplica św. Anny murowana z posadzką kamienną i jednym oknem. W kościele istnieje także kamienna chrzcielnica z drugiej po­łowy XV wieku z rzeźbionymi ornamentami oraz belka z dawnego chóru mu­zycznego, polichromowana, z datą 1601 r. Wokół kościoła rośnie starodrzew składający się z lip, jesionów i kasztanów.

FIGURA PRZYDROŻNA prawdopodobnie z XVIII wieku, murowana z cegły o kształcie czworobocznego słupa z cokołem. W jednej z wnęk kamienna Pasja płaskorzeźbiona o cha­rakterze gotyckim.

separ-6

SKARYSZEW

Pierwotny kościół fundowany był prawdopodobnie w latach 1170-1187 miechowskiemu klasztorowi bożogrobców. Obecny kościół barokowy wznie­siono w latach 1691-1701 staraniem księdza Szymona Erazma Sierzyckiego kon­sekrowany w 1724 roku. Kościół odnawiany był w latach: 1761 roku oraz w połowie XIX w. po pożarze dachu. W latach 30. dobudowano sygnaturkę, a w latach 1949-1952 dobudowano nową zakrystię i kaplicę. Cmentarz kościel­ ny otoczono murem w 1781 roku. Szczegółową historię kościoła poznacie Pań­stwo w rozdziale dotyczącym skaryszewskiego kościoła.

Ponadto ochroną konserwatorską objęte są:

cmentarz przykościelny, kaplica, ogrodzenie z bramkami

cmentarz rzymskokatolicki w Skaryszewie,

cmentarz rzymskokatolicki w Odechowie,

a także: park z przełomu XIX i XX wieku w Gębarzewie oraz park wiejski z XVIII wieku w Chomentowie.